putusan
KITAB SHIYAM BAGIAN 05 SAHUR BUKA AMAL UTAMA
KITAB SHIYAM
05 SAHUR BUKA AMAL UTAMA
ﻟﺳﱠﺣُورُ وَاْﻻِﻓْطَﺎرُ اِذَا اَرَدْتَ اَنْ ﺗَﺻُومَ ﻓَﺗَﺳَﺣﱠرْ )24 ( وَاَﺧِّرْ وَﻗْﺗَﮫُ )25 ( وَﻣَﺗﻰَ ﻏَرَﺑَتِ اﻟﺷﱠﻣْسُ ﻓَﻌَﺟِّلِ اْﻻِﻓْطَﺎرِ
)
( ﻋَﻠَﻰ ﺗَﻣْرٍ وَاِنْ ﻟَمْ ﺗَﺟِدَ ﻓَﻣَﺎءٍ )27 ( وَﻗُلْ ﺑَﻌْدَهُ: ذَھَبَ اﻟظﱠﻣَﺄُ وَاﺑْﺗَﻠﱠتِ اﻟْﻌُرُوقُ وَﺛَﺑَتَ اْﻻَﺟْرُ اِنْ ﺷَﺎءَ ﷲُ )28
(.
E. SAHUR DAN BUKA
Bilamana kamu akan berpuasa maka sahurlah381 (24) dan akhirkanlah waktunya382 (25). Bila terbenam matahari, maka cepat-cepatlah berbuka383 (26), dengan makan kurma, dan bila tiada ada, minumlah air384 (27) dan berdo’alah sesudah itu: “Dzahabadh dhama-u wabtallatil ‘uru-qu wa tsbatal ajru insya-Alla-h”. Artinya: “Semoga haus lenyap, urat-urat segar dan tetap berpahala, insya Allah!”385 (28)
ﻓَﺿَﺎﺋِلُ اْﻻَﻋْﻣَﺎلِ اِذَا ﻛَﺎنَ رَﻣَﺿَﺎنُ ﻓَﺎَﻛْﺛِرْ ﻣِنَ اﻟﺻﱠدَﻗَﺔِ وَﻣُدَارَﺳَﺔِ اﻟْﻘُرْآنِ )29 ( وَﻗُمْ ﻗِﯾَﺎمَ اﻟﻠﱠﯾْلِ اِﺣْدَى ﻋَﺷَرَةَ رَﻛْﻌَﺔً اَرْﺑَﻌًﺎ اَرْﺑَﻌًﺎ اَوْ ﻣَﺛْﻧﻰَ ﻣَﺛْﻧﻰَ وَﺛَﻼَﺛًﺎ )30 ( وَاِﻋْﺗَﻛِفْ ﻓِﻰ اﻟْﻌَﺷْرِ اْﻻَوَاﺧِرِ )31
(.
Karena hadits dari Abu Bakar bin Abdurahman dari seorang Shahabat Nabi SAW. katanya: “Saya melihat Nabi SAW menuangkan air di atas kepalanya karena kepanasan, sedang beliau itu berpuasa”. (Diriwayatkan oleh Ahmad dan Abu Dawud).
ﻟِﺣَدِﯾثِ اَﻧَسٍ اَنﱠ اﻟﻧﱠﺑِﻰﱠ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ ﻗَﺎلَ: ﺗَﺳَﺣﱠرُوا ﻓَﺎِنﱠ ﻓِﻰ اﻟﺳﱠﺣُورِ ﺑَرَﻛَﺔً. )رَوَاهُ اﻟْﺟَﻣَﺎﻋَﺔُ(.
Menurut hadits Anas, bahwa Nabi SAW. bersabda: “Makan sahurlah kamu, karena dalam sahur itu berkah”. (Diriwayatkan oleh Jama’ah).
ﻟِﺣَدِﯾثِ زَﯾْدِ ﺑْنِ ﺛَﺎﺑِتٍ ﻋِﻧْدَ اﻟﺷﱠﯾْﺧَﯾْنِ اَﻧﱠﮫُ ﻛَﺎنَ ﺑَﯾْنَ ﺗَﺳَﺣﱡرِهِ ﺻﻠﻌم وَدُﺧُوﻟِﮫِ ﻓِﻰ اﻟﺻﱠﻼَةِ ﻗَدْرُﻣَﺎ ﯾَﻘْرَأُ اﻟرﱠﺟُلُ ﺧَﻣْﺳِﯾنَ اَﯾَﺔً. وَﻟِﺣَدِﯾثِ اَﻧَسٍ ﻋِﻧْدَ اﻟْﺑُﺧَﺎرِىِّ ﺑِﻧَﺣْوِهِ.
Mengingat hadits Zaid bin Tsabit dalam kitab Bukhari dan Muslim, bahwa antara sahur Nabi SAW. dengan Shalat Shubuhnya adalah sekedar membaca 50 ayat. Begitu juga hadits Anas dalam kitab Bukhari, yang serupa dengan itu.
ﻟِﺣَدِﯾثِ ﺳَﮭْلِ ﺑْنِ ﺳَﻌْدٍ اَنﱠ اﻟﻧﱠﺑِﻰﱠ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ ﻗَﺎلَ: ﻻَ ﯾَزَالُ اﻟﻧﱠﺎسُ ﺑِﺧَﺑْرٍ ﻣَﺎ ﻋَﺟﱠﻠُوا اﻟْﻔِطْرَ. )ﻣُﺗﱠﻔَقٌ ﻋَﻠَﯾْﮫِ(.
Menilik hadits Sahl bin Sa’d bahwa Nabi SAW. bersabda: “Orang akan tetap baik selagi mereka cepat-cepat berbuka”. (Diriwayatkan oleh Bukhari dan Muslim atau Muttafaq ‘alaih).
ﻟِﺣَدِﯾثِ ﺳُﻠَﯾْﻣَﺎنَ ﺑْنِ ﻋَﺎﻣِرٍ اﻟﺿﱠﺑِّﻰِّ اَنﱠ رَﺳُولَ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ ﻗَﺎلَ: اِذَا اَﻓْطَرَ اَﺣَدُﻛُمْ ﻓَﻠْﯾُﻔْطِرْ ﻋَﻠَﻰ ﺗَﻣْرٍ ﻓَﺎِنْ ﻟَمْ ﯾَﺟِدْ ﻓَﻠْﯾُﻔْطِرْ ﻋَﻠَﻰ ﻣَﺎءٍ ﻓَﺎِﻧﱠﮫُ طُﮭُورٌ. )رَوَاهُ اﻟْﺧَﻣْﺳَﺔُ وَﺻَﺣﱠﺣَﮫُ اﺑْنُ ﺧُزَﯾْﻣَﺔَ وَاﺑْنُ ﺣِﺑﱠﺎنَ وَاﻟْﺣَﺎﻛِمَ(
Menurut hadits Sulaiman bin ‘Amir Adldlabbi, bahwa Rasulullah SAW. bersabda: “Bila seorang daripadamu hendak berbuka, maka berbukalah dengan kurma, bila tidak ada berbukalah dengan air, karena air itu suci”. (Diriwayatkan oleh Lima Ahli Hadits serta dishahihkan oleh Ibnu Khuzaimah, Ibnu Hibban dan Hakim).
ﻟِﺣَدِﯾثِ اﺑْنِ ﻋُﻣَرَ ﻗَﺎلَ: ﻛَﺎنَ رَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ اِذَا اَﻓُطَرَ ﻗَﺎلَ: ذَھَبَ اﻟظﱠﻣَﺄُوَاﺑْﺗَﻠﱠتِ اﻟْﻌُرُوقُ وَﺛَﺑَتَ اْﻻَﺟْرُ اِنْ ﺷَﺎءَ ﷲُ. )رَوَاهُ اَﺑُو دَاوُدَ(.
Menurut hadits Ibnu ‘Umar katanya: “Adalah Rasulullah SAW. apabila berbuka berpuasa, berdo’a: “Dzhabadhdhama-u wabtallatil ‘uru-qu wa tsabatal ajru, insya-Alla-h”. (Diriwayatkan oleh Abu Dawud).
F. AMAL-AMAL YANG UTAMA
Bila sudah masuk bulan Ramadlan, maka perbanyaklah sedekah dan menderas Al- Quran386 (29) dan sembahyanglah Tarawih (shalat malam) sebelas raka’at387 (30); serta ber- ri’tikaflah pada sepuluh hari yang terakhir388 (31).
.
G. TUNTUNAN PUASA TATHAWWU’
ﻟِﺣَدِﯾثِ اَﻧَسٍ ﻗَﺎلَ: ﺳُﺋِلَ رَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ: اَىﱡ اﻟﺻﱠدَﻗَﺔِ اَﻓْﺿَلُ؟ ﻗَﺎلَ: ﺻَدَﻗَﺔُ رَﻣَﺿَﺎنَ. )رَوَاهُ اﻟﺗِّرْﻣِذِىﱡ(. وَﻟِﺣَدِﯾثِ اﺑْنِ ﻋَﺑﱠﺎسٍ ﻗَﺎلَ: ﻛَﺎنَ رَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ اَﺟْوَدَ اﻟﻧﱠﺎسِ وَﻛَﺎنَ اَﺟْوَدَ ﻣَﺎ ﯾَﻛُونُ ﻓِﻰ رَﻣَﺿَﺎنَ ﺣِﯾنَ ﯾَﻠْﻘَﺎهُ ﺟِﺑْرِﯾلُ ﻓِﻰ ﻛُلِّ ﻟَﯾْﻠَﺔٍ ﻣِنْ رَﻣَﺿَﺎنَ ﻓَﯾُدَارِﺳُﮫُ اﻟْﻘُرْآنَ ﻓَﻠَرَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ ﺣِﯾنَ ﯾَﻠْﻘَﺎهُ ﺟِﺑْرِﯾلُ اَﺟْوَدُ ﺑِﺎﻟْﺧَﯾْرِ ﻣِنَ اﻟرِّﯾﺢِ اﻟْﻣُرْﺳَﻠَﺔِ. )ﻣُﺗﱠﻔَقٌ ﻋَﻠَﯾْﮫِ(.
Menilik hadits Anas, katanya: “Rasulullah SAW. ditanya: “Sedekah manakah yang terutama? Jawabnya: “Sedekah bulan Ramadlan”. (Diriwayatkan oleh Tirmidzi). Dan hadits Ibnu ‘Abbas, katanya: “Adalah Rasulullah SAW. orang yang paling murah hatinya, lebih-lebih pada waktu bulan Ramadlan, ketika dijumpai oleh Malaikat Jibril pada tiap-tiap malamnmya, maka ia mengajaknya menderas Quran. Maka Rasulullah SAW. ketika berjumpa dengan Jibril itu adalah yang lebih pemurah akan hartanya (disedekahkannya) daripada angin yang ditiupkan”. (Diriwayatkan oleh Bukhari dan Muslim).
ﻟِﺣَدِﯾثِ رَوَاهُ اﻟﺷﱠﯾْﺧَﺎنِ ﻋَنْ اَﺑِﻰ ھُرَﯾْرَةَ ﻗَﺎلَ: ﻛَﺎنَ رَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ ﯾُرَﻏِّﺑُﮭُمْ ﻓِﻰ ﻗِﯾَﺎمِ رَﻣَﺿَﺎنَ ﻣِنْ ﻏَﯾْرَاَنْ ﯾَﺄْﻣُرُھُمْ ﺑِﻌَزِﯾﻣَﺔٍ. ﻓَﯾَﻘُولُ: ﻣَنْ ﻗَﺎمَ رَﻣَﺿَﺎنَ اِﯾﻣَﺎﻧًﺎ وَاِﺣْﺗِﺳَﺎﺑًﺎ ﻏُﻔِرَﻟَﮫُ ﻣَﺎ ﺗَﻘَدﱠمَ ﻣِنْ ذَﻧْﺑِﮫِ. ﻓَﺗُوُﻓِّﻰ رَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ وَاْﻻَﻣْرُ ﻋَﻠَﻰ ذَﻟِكَ ﺛُمﱠ ﻛَﺎنَ اْﻻَﻣْرُ ﻋَﻠَﻰ ذَﻟِكَ ﻓِﻰ ﺧِﻼَﻓَﺔِ اَﺑِﻰ ﺑَﻛْرٍ وَﺻَدْرًا ﻣِنْ ﺧِﻼَﻓَﺔِ ﻋُﻣَرَ. وَﻟِﺣَدِﯾثِ ﻋَﺎﺋِﺷَﺔَ ﻗَﺎﻟَتْ: ﻣَﺎ ﻛَﺎنَ رَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ ﯾَزِﯾدُ ﻓِﻰ رَﻣَﺿَﺎنَ وَﻻَ ﻓِﻰ ﻏَﯾْرِهِ ﻋَﻠَﻰ اِﺣُدَى ﻋَﺷَرَةَ رَﻛْﻌَﺔً ﯾُﺻَﻠِّﻰ اَرْﺑَﻌًﺎ ﻓَﻼَ ﺗَﺳْﺄَلْ ﻋَنْ ﺣُﺳْﻧِﮭِنﱠ وَطُوﻟِﮭِنﱠ, ﺛُمﱠ ﯾُﺻَﻠِّﻰ ﺛَﻼَﺛًﺎ. )ﻣُﺗﱠﻔَقٌ ﻋَﻠَﯾْﮫِ(. وَﻟِﺣَدِﯾثِ اﺑْنِ ﻋُﻣَرَ ﻗَﺎلَ: ﻗَﺎلَ رَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ: ﺻَﻼَةًُ اﻟﻠﱠﯾْلِ وَاﻟﻧﱠﮭَﺎرِ ﻣَﺛْﻧﻰَ ﻣَﺛْﻧﻰَ. )اَﺧْرَﺟَﮫُ اَﺻْﺣَﺎبُ اﻟﺳﱡﻧَنِ(.
Menilik hadits yang diriwayatkan oleh Bukhari dan Muslim dan Abu Hurairah, katanya: “Adalah Rasulullah SAW. menggembirakan mereka berjaga (melakukan ‘ibadah) pada malam bulan Ramadlan tetapi tidak mewajibkan, sebagaimana sabdanya: “Barangsiapa yang berjaga (melakukan ‘badah) pada malam Ramadlan (shalat tarawih) karena iman dan mengharap pahala, ia akan diampuni dosanya yang telah lalu”. Demikianlah tetap berlaku sepeninggal Rasulullah. Begitu juga pada masa pemerintahan Khalifah Abu Bakar r.a. dan pada permulaan pemerintah hadits ‘Aisyah r.a. berkata: “Tidaklah Rasulullah SAW. melebihi pada Ramadlan maupun selain Ramadlan, daripada sebelas raka’at yang dilakukan shalatnya itu empat raka’at, jangan engkau tanyakan tentang betapa bagus dan lamanya, lalu dilakukannya empat raka’at pula, jangan engkau tanyakan betapa bagus dan lamanya, emudian dilakukan tiga raka’at”. (Diriwayatkan oleh Bukhari dan Muslim). Dan lagi menilik hadits Ibnu ‘Umar, bahwa Rasulullah SAW. bersabda: “Shalat malam maupun siang itu dua- dua raka’at”. (Diriwayatkan oleh Ashhabus Sunan)*).
ﻟِﺣَدِﯾثِ اﺑْنِ ﻋُﻣَرَ ﻗَﺎلَ: ﻛَﺎنَ رَﺳُولُ ﷲِ ﺻَﻠﱠﻰ ﷲُ ﻋَﻠَﯾْﮫِ وَﺳَﻠﱠمَ ﯾَﻌْﺗَﻛِفُ ﻓِﻰ اﻟْﻌَﺷْرِ اْﻻَوَاﺧِرِ ﻣِنْ رَﻣَﺿَﺎنَ. )ﻣُﺗﱠﻔَقٌ ﻋَﻠَﯾﮫِ(
Mengingat hadits Ibnu ‘Umar katanya: “Adalah Rasulullah SAW. itu ber-i'tikaf pada sepuluh hari yang penghabisan dari bulan Ramadlan (Diriwayatkan oleh Bukhari dan Muslim).

